‘Al Fadimem’ Türküsünün Kaynağına İnildi: Yürek Burkan Gerçek Hikaye Ortaya Çıktı
Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü sakinlerinin yüreklerinde asırlardır yer eden ve dilden dile dolaşan efsanevi ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki gerçek hikaye, titiz bir çalışmayla gün yüzüne çıkarıldı. Yıllardır ezberlenen ancak derinlikleri tam olarak bilinmeyen bu hüzünlü sevda öyküsünün izini süren bir proje, türkünün ilk sözlerini ve yaşanan dramı birinci elden kaynaklarla belgeledi.
TÜBİTAK Destekli Proje, Halk Kültürüne Işık Tuttu
Türk Dili ve Edebiyatı alanında düzenlenen TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde büyük bir çalışma gerçekleştirildi. Tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında, 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından hazırlanan ve “Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği” başlığını taşıyan bu proje, halk müziğimizin önemli bir parçasını oluşturan ‘Al Fadimem’ türküsünün kökenlerine indi. Projenin temel amacı, türkülerin zamanla geçirdiği değişimleri, söz ve anlam kaymalarını gözler önüne sermekti.
Bu kapsamda, türküye ilham veren asıl kahramanlar olan Fadime Bostan ve Efe Kadir Kilci ile aynı döneme tanıklık etmiş yakınları ve köylüleriyle derinlemesine görüşmeler yapıldı. Bu saha çalışmaları, türkünün unutulmaya yüz tutmuş detaylarını yeniden canlandırdı.
Bir Sevdanın Türküye Dönüşen Acı Yolculuğu
Yapılan araştırmalar, ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki trajediyi gözler önüne seriyor. Hikayenin kahramanı Efe Kadir, o dönemde hem yetim hem de yoksul olması nedeniyle sevdiği Fadime ile evlenecek maddi imkana sahip değildi. Bu zorlu durum karşısında Efe Kadir, çareyi Fadime’yi kaçırmakta buldu. Fadime de sevdiği adamla bir ömür boyu birlikte olabilmek için bu kaçışa gönüllü olarak iştirak etti.
Ancak kaçışın ardından beklenmedik bir durum ortaya çıktı. Fadime’nin yaşı, o dönemdeki yasal düzenlemeler gereği, resmi kayıtlarda evlilik için uygun görünmüyordu. Ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir tutuklanarak cezaevine gönderildi. Bu ayrılığa daha fazla dayanamayan Fadime ise ailesi tarafından başka biriyle evlendirildi. Yıllarca sürecek bu zorlu ayrılık ve özlem, Efe Kadir’in cezaevinde yazdığı ve söylediği türkülerle dile geldi. İşte ‘Al Fadimem’ türküsü de bu acı dolu sürecin bir yansıması olarak ortaya çıktı.
40 Yıllık Ses Kaydı Tarihi Bir Kaynak Oldu
Projenin en çarpıcı ve tarihi bulgusu, Efe Kadir’in kendi sesinden yapılmış bir ses kaydının gün yüzüne çıkarılması oldu. 1985 yılında, Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin talebi üzerine kaydedilen bu kaset, yıllarca aile bireyleri Ali Kalkan ve Veli Kilci tarafından özenle saklandı. Bu önemli kayıt sayesinde, Efe Kadir’in türkünün ilk dört kıtasını kendi sesiyle okuduğu tespit edildi. Bu ses kaydı, ‘Al Fadimem’ türküsünün orijinal sözlerine ulaşılmasında paha biçilmez birincil kaynak niteliği taşıyor.
Saha çalışmaları ve bu tarihi ses kaydı sayesinde, günümüzde bilinen sözlerden farklı, daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtaların da var olduğu anlaşıldı. Bu bulgular, ‘Al Fadimem’ türküsünün kuşaklar boyunca nasıl bir değişim ve dönüşüm geçirdiğini somut delillerle ortaya koyarken, halk kültürümüzün yaşayan birer mirası olan türkülerin değerini bir kez daha gözler önüne serdi. haberplaza.com.tr olarak, bu önemli kültürel mirası gün yüzüne çıkaran çalışmayı sizlere sunmaktan gurur duyuyoruz.
